Ngày 05 tháng 03 năm 2012

CHÙM THƠ CỦA TIẾN SĨ THÁI THUẬN VỀ CHỦ ĐỀ NGƯỜI PHỤ NỮ - Dịch thơ TG Nguyễn Hữu Thăng

Ngày 05 tháng 03 năm 2012


Nhân dịp 8/3/2012, Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một chùm thơ chủ đề về Phụ nữ của Tiến sĩ Thái Thuận do TG Nguyễn Hữu Thăng dịch.

征妇吟
庭草成巢柳又丝
征夫何日是归期
半帘残月伤心夜
一枕啼鹃落泪时
塞北云长孤燕影
江南春尽老蛾眉
昨来几度 相思梦
曾到 君边知不知

CHINH PHỤ NGÂM                                                                 
Đình thảo thành sào liễu hựu ty
Chinh phu hà nhật thị quy kỳ?
Bán liêm tàn nguyệt thương tâm dạ
Nhất chẩm đề quyên lạc lệ thì
Tái Bắc vân trường cô nhạn ảnh
Giang Nam xuân tận lão nga my
Sạ lai kỷ độ tương tư mộng
Tằng đáo quân biên tri bất tri

Dịch nghĩa:
KHÚC NGÂM NGƯỜI VỢ CÓ CHỒNG RA TRẬN
Cỏ nơi sân đã um tùm, liễu lại buông tơ
Ngày nào là ngày về của người đi chinh chiến?
Rèm vén nửa, trăng tàn, đó là đêm thương tâm
Một gối đơn, chim cuốc kêu, đó là lúc rơi nước mắt
Bên kia ải Bắc mây trải dài, bóng nhạn đơn côi
Bên này sông Nam xuân hết chân mày nhợt nhạt
Từ trước đến nay giấc mộng tương tư đã mấy lần
Thường đến bên chàng, chàng có biết hay không ?

Dịch thơ:
Cỏ dại đầy sân, liễu rủ tơ
Chàng đi chinh chiến đến bao giờ?
Trăng tàn, rèm vén, lòng sao tủi
Cuốc gọi, gối mình, lệ chẳng khô
Ải Bắc mây dày, chim nhạn lẻ 
Sông Nam xuân hết, nét ngài thưa
Chàng ơi có biết bao thương nhớ 
Đằng đẵng theo chàng mỗi giấc mơ.
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)
Chú thích:
- Tái Bắc (phía bắc biên giới): Xưa chỉ vùng biên giới Trung Hoa giáp với xứ  Hung Nô, nơi hay xảy ra chiến tranh.
- Giang Nam: Vùng đất nam sông Trường Giang, có nhiều cảnh đẹp.
-----------------------------

望夫山
化石山头几夕曛
伤心无路更逢君
天涯目断年年月
江上魂消幕幕云
清泪一斑花露滴
离情万种草烟分
湘妃若识 相思苦
不惜哀弦寄与闻
VỌNG PHU SƠN

Hóa thạch sơn đầu kỷ tịch huân
Thương tâm vô lộ cánh phùng quân
Thiên nhai mục đoạn niên niên nguyệt
Giang thượng hồn tiêu mộ mộ vân
Thanh lệ nhất ban hoa lộ trích
Ly tình vạn chủng thảo yên phân
Tương phi nhược thức tương tư khổ
Bất tích ai huyền ký dữ văn.

Dịch nghĩa:
NÚI VỌNG PHU
Đầu núi hóa đá đã bao nhiêu đêm ngày rồi
Đau lòng không còn đường gặp lại chàng lần nữa
Mỏi mắt nhìn trăng cuối chân trời năm này sang năm khác
Chiều chiều hồn tan theo đám mây trên sông
Sương đọng trên hoa như nước mắt trong vắt nhỏ từng giọt
Khói tỏa trên cỏ mang theo vạn mối tình ly biệt
Nàng Phi bên sông Tương nếu biết được nỗi khổ vì nhớ nhau
Chớ tiếc dây đàn buồn não nuột, xin gửi đến cùng nghe.
Dịch thơ:     
Đêm ngày hóa đá đứng đầu non
Đau đáu chờ ai, mãi chẳng còn
Mắt mỏi nhìn trăng năm lại tháng
Hồn tan theo nước sớm rồi hôm
Sương rơi lệ khổ hoa sầu thảm
Khói tỏa tình đau cỏ tủi hờn
Nhắn gửi Tương Phi cùng tiếc nhớ
Cho nghe khúc nhạc trĩu u buồn
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)

Chú thích:
- Tương phi: Nàng Phi bên sông Tương. Theo tích cổ: Vua Thuấn băng hà, hai bà vợ là Hoàng Vũ, Nữ Anh khóc ở sông Tương. Nước mắt lẫn máu rơi vào thân trúc hóa thành những chấm lốm đốm, gọi là ban ban trúc.
----------------------------------------

西湖春怨
                                      夜夜长寒月影斜
                                      春风归去属谁家
                                      红颜乐尽蛾眉老
                                      肠断无人问野花

TÂY HỒ XUÂN OÁN
Dạ dạ trường hàn nguyệt ảnh tà
Xuân phong quy khứ thuộc thùy gia
Hồng nhan lạc tận nga my lão
Trường đoạn vô nhân vấn dã hoa

Dịch nghĩa:
NỖI OÁN XUÂN TÂY HỒ
Đêm đêm lạnh giá kéo dài, ánh trăng sắp lặn
Gió xuân về rôi đi, thuộc về ai đâu
Cuộc vui của người con gái đẹp đã hết, mày ngài đã già
Đau xót đứt ruột khi không còn ai ngó tới bông hoa dại

Dịch thơ :
Đêm đêm trăng xế lạnh khôn cùng
Xuân đến rồi đi chẳng thủy chung
Phai sắc má hồng, hoan lạc dứt
Xót xa cô quạnh cánh hoa rừng
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)
----------------------------------------

春日
重重帘影月斜移
无人语夜迟
枕上梦魂谁嗅醒
杜鹃声在百花枝

XUÂN NHẬT
Trùng trùng liêm ảnh nguyệt tà di
Thích tú vô nhân ngữ dạ trì
Thẩm thượng mộng hồn thùy khứu tỉnh
Đỗ quyên thanh tại bách hoa chi

Dịch nghĩa:
NGÀY XUÂN
Bóng rèm cửa lớp lớp lay động theo ánh trăng tà
Ngồi thêu một mình không có người trò chuyện, thấy đêm dài
Hồn mộng trên gối biết có ai đánh thức 
Tiếng cuốc vọng từ cành trăm hoa

Dịch thơ:
Trăng đưa lớp lớp bóng rèm
Ngồi thêu cô quạnh thấy đêm sao dài
Hồn mơ say tỉnh cùng ai
Bâng khuâng tiếng cuốc gọi ngoài khóm hoa.
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)
                  ----------------------------------------


昭君 出塞
南来程尽北来程
南北那堪涨别情
万里汉天花有泪
百年胡地马无声
一团罗绮伤春老
几曲琵琶诉月明
吩咐君王安枕席
愁城一片是长城。

CHIÊU QUÂN XUẤT TÁI
Nam lai trình tận Bắc lai trình
Nam Bắc na kham trướng biệt tình
Vạn lý Hán thiên hoa hữu lệ
Bách niên Hồ địa mã vô thanh
Nhất đoàn la ỷ thương xuân lão
Kỷ khúc tỳ bà tố nguyệt minh
Phân phú quân vương an chẩm thượng
Sầu thành nhất phiến thị trường thành

Dịch nghĩa:
CHIÊU QUÂN QUA ẢI
Chặng đường từ miền Nam đến đã hết, sang chặng lên miền Bắc
Làm sao chịu đựng nổi nỗi buồn ly biệt Nam Bắc
Trời Hán muôn dặm hoa có nước mắt
Đất Hồ trăm năm ngựa không còn hý nữa
Một đoàn gấm vóc xót thương cảnh già nua của mùa xuân
Mấy khúc tỳ bà kêu than cùng ánh trăng sáng
Nhắn nhủ nhà vua ngủ yên trên gối
Một mảnh thành xây bằng nỗi sầu, đó chính là bức trường thành chặn giặc.

Dịch thơ:  
Hết Nam lên Bắc bấy xa xăm
Ly biệt khổ đau dạ khó cầm
Trời Hán lệ hoa tuôn vạn dặm
Đất Hồ tiếng ngựa lặng trăm năm
Đầy thân gấm vóc thương xuân héo
Mấy khúc đàn dây khóc chị Hằng
Nhắn nhủ quân vương yên giấc ngủ
Sầu thành thay cả chiến thành chăng?
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)

Chú thích:
Chiêu Quân là cung nữ đẹp nổi tiếng thời Hán Nguyên Đế (48 – 33 tr.CN) . Khi vua Hung Nô phương Bắc đòi mỹ nhân, để giữ yên bờ cõi, Hán Nguyên Đế phải đưa Chiêu Quân cống nạp sang đất Hồ.
----------------------------------

老妓吟
雨态云情 损少年
红装翠抹不成颜
落花庭院慵开镜
明月池塘亿采莲
屋却惭新窈窕
青楼汪信旧婵娟
觉来唯有游仙枕
犹目分他一半眠

LÃO KỸ NGÂM
Vũ thái vân tình tổn thiếu niên
Hồng trang thúy mạc bất thành nghiên
Lạc hoa đình viện dung khai cảnh
Minh nguyệt trì đường ức thái liên
Kim ốc khước tàm tân yểu điệu
Thanh lâu uổng tín cựu thuyền quyên
Giác lai duy hữu du tiên chẩm
Do mục phân tha nhất bán miên

Dịch nghĩa:
KHÚC NGÂM NGƯỜI KỸ NỮ GIÀ
Tình mây mưa làm tổn hại tuổi trẻ
Trang điểm xanh đỏ cũng không đẹp thêm được nữa
Nơi đình viện thấy hoa rụng ngại mở gương soi
Trên ao hồ nhìn trăng sáng nhớ lúc hái sen
Nơi nhà vàng lại thấy thẹn cùng người yểu điệu trẻ trung
Không tin nổi mình trước kia là thuyền quyên nơi lầu xanh
Nhớ lại chỉ có chiếc gối du tiên
Còn có thể nhắm mắt chia sẻ cùng người nửa giấc.

Dịch thơ:
                            
Mây ám mưa vùi tuổi thiếu niên
Tô xanh điểm đỏ, chẳng xinh thêm
Hoa rơi trước cửa, quên soi mặt
Trăng sáng trên ao, nhớ hái sen 
Kim ốc thẹn so người xuân sắc
Thanh lâu tiếc nuối thủa thuyền quyên
Chỉ còn chiếc gối du tiên ấy
Nhắm mắt quên đi nỗi tủi phiền.
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)
Chú thích:
- Vân vũ (mây mưa): Theo tích xưa, vua Sở Tương vương đi chơi núi Vu Sơn, nằm ngủ ở quán Cao Đường, nằm mơ thấy một người con gái đẹp đến ngủ chung, tự xưng là nữ thần núi Vu Sơn, sớm làm mây tối làm mưa. Vì vậy quan hệ trai gái gọi là “mây mưa”.
- Thái liên ( hái sen): Theo tên bài hát cổ “Thái liên tử” là bài gái lầu xanh thường hát mua vui cho khách làng chơi, có câu :
                        Hãm diệm hương liên thập khoảng bi
                        Tiểu cô tham hý thái liên trì
                        (Hoa sen ngào ngạt mười khoảnh ruộng
                        Cô bé ham vui hái sen về nhà chậm)
Câu thơ mang ý nghĩa: Nhìn trăng sáng trên ao hồ lại nhớ lúc trẻ trung cùng khách bơi thuyền đi hái sen mua vui; cũng có thể hiểu là nhìn trăng sáng trên ao lại nhớ bài hát “Thái liên tử”.
- Du tiên chẩm (gối du tiên): Nước chư hầu Quy Tư dâng tặng Đường Minh Hoàng chiếc gối màu mã não, khi gối đầu ngủ thì mơ thấy đi chơi khắp cảnh tiên nên Đường Minh Hoàng gọi là “gối du tiên”. Câu thơ ý nói: có chăng chỉ còn thấy vui trong mơ, không còn trong đời thực.
----------------------------------------

蛩声
九秋风露正凄凄
如此谁悲作意啼
唧唧已应鸣月砌
吆吆还自绕霜闺
愁来旅舍成孤起
老去宫妆怨独妻
多感更堪欧氏子
吟窗坐到玉绳低

CÙNG THANH
Cửu thu phong lộ chính thê thê
Như thử thùy bi tác ý đề?
Tức tức dĩ ưng minh nguyệt xế
Yêu yêu hoàn tự nhiễu sương khuê
Sầu lai lữ xá thành cô khởi
Lão khứ cung trang oán độc thê
Đa cảm cánh kham Âu thị tử
Ngâm song tọa đáo ngọc thằng đê

Dịch nghĩa:
TIẾNG DẾ
Tháng chín mùa thu sương gió đang lúc lạnh lẽo
Tạo ra tiếng kêu như thế là để dành cho nỗi buồn của ai?
Tiếng rỉ rả đã đến bên thềm có ánh trăng
Giọng nỉ non đã trở lại xung quanh phòng khuê đầy hơi sương
Nỗi buồn đến với người nơi quán khách ngủ dậy một mình
Tuổi già đến với cung nữ xinh đẹp oán cảnh cô đơn
Càng thương cảm nhiều với ông Âu Dương Tu
Ngồi ngâm thơ cạnh cửa sổ đến khi ngôi sao Ngọc thằng xuống thấp

Dịch thơ:
Cuối thu sương gió lạnh se se
Khúc hát cho ai bấy não nề!
Trăng sáng nỉ non bên bậc cửa
Sương rơi rỉ rả cạnh phòng khuê
Than thân cô quả cơn sầu đến
Oán phận cung phi tuổi tác về
Càng xót thương thêm Âu Vĩnh Thúc
Thơ buồn sao lặn vịnh ai nghe!
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)

Chú thích:
- Nguyệt xế (thềm có ánh trăng): Thềm vắng người, chỉ có ánh trăng soi.
- Sương khuê (phòng con gái đầy hơi sương): Chỉ cảnh phòng cung nữ cô đơn lạnh lẽo.
- Âu thị tử: Tức Âu Dương Tu, tên chữ là Vĩnh Thúc, một nhà thơ danh tiếng đời Tống.
- Sao Ngọc thằng: Tên nhóm sao lặn hướng tây lúc trời sắp sáng.
-----------------------------

绿珠坠楼
婉转 蛾眉曙晓妆
楼前效死堪伤
月沉易失当天影
花落难留朴地香
金谷园寒春寂寞
玉箫声断夜凄凉
齐奴 若识亡家祸
应为明珠赎孟光。

LỤC CHÂU TRỤY LÂU
Uyển chuyển nga my thự hiểu trang
Lâu tiền hiệu tử chỉ kham thương
Nguyệt trầm dị thất đương thiên ảnh
Hoa lạc nan lưu phác địa hương
Kim cốc viên hàn xuân tịch mịch
Ngọc tiêu thanh đoạn dạ thê lương
Tề Nô nhược thức vong gia họa
Ưng bả minh châu thục Mạnh Quang

Dịch nghĩa:
NÀNG LỤC CHÂU NHẢY LẦU
Mày ngài mềm mại vừa trang điểm sáng sớm
Đã thấy chết trước lầu thật thảm thương
Mặt trăng chìm rồi dễ mất hình ảnh đẹp tự nhiên trời cho
Đóa hoa rụng xuống khó giữ lại mùi hương mộc mạc của đất
Vườn Kim Cốc lạnh lẽo, mùa xuân tiêu điều
Tiếng sáo tiêu bằng ngọc đứt tiếng, ban đêm thật thê lương
Tề Nô nếu biết được tai họa tan cửa nát nhà
Thì đã đưa ngọc minh châu mua nàng Mạnh Quang làm vợ.

Dịch thơ:
Mày ngài trang điểm sớm còn tươi
Lầu tía thương thay vĩnh biệt rồi
Trăng lặn, bầu trời đâu cảnh sắc
Hoa rơi, mặt đất hết hương đời
Lạnh vườn kim cốc, xuân xơ xác
Đứt tiếng ngọc tiêu, tối lẻ loi
Nếu biết Tề Nô mang họa đến
Ngọc vàng xin đổi Mạnh Quang thôi.
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)
Chú thích:
- Nàng Lục Châu là một tuyệt thế giai nhân, lại giỏi âm nhạc, là  vợ Thạch Sùng (hiệu là Tề Nô), đời Tây Tấn. Thạch Sùng  thông minh, giàu sang, làm thứ sử Kinh Châu, có dinh thự ở lũng Kim Cốc nguy nga tráng lệ , thường là nơi cùng Lục Châu vui chơi. Tướng quóc Tư Mã Luân muốn cướp Lục Châu bèn tâu vua vu cho Thạch Sùng có ý làm phản. Lục Châu biết vì mình mà chống bị hại bèn nhảy lầu tự tử để trọn đạo thủy chung, giữ danh tiết.
- Mạnh Quang: Vợ Lương Hồng đời Hán Minh Đế. Lương Hồng có tài nhưng không ra làm quan. Mạnh Quang tuy không đẹp nhưng nổi tiếng là người đức độ, rất mực kính trọng chồng. Khi đưa gì cho chồng đều dâng lên ngang lông mày (cử án đề mi).
Câu kết bài thơ có ý: Nếu biết sắc đẹp dễ đem đến tai họa thì đã mang châu báu cưới người như Mạnh Quang làm vợ.
-------------------------
春烟晓
天际空蒙月落时
斜笼花影度林枝
渐从日上轻轻散
分付春愁与柳眉

XUÂN YÊN HIỂU VỌNG
Thiên tế không mông nguyệt lạc thì
Tà lung hoa ảnh độ lâm chi
Tiệm tùng nhật thượng khinh khinh tán
Phân phú xuân sầu dữ liễu mi

Dịch nghĩa:
NHÌN KHÓI SƯƠNG XUÂN BUỔI SỚM
Chân trời mênh mông mờ mờ khi trăng lặn
Trùm nghiêng lên bóng hoa, qua cành cây rừng
Mặt trời dần dần nhô lên, bóng tối tan nhè nhẹ
Đưa sang mày liễu nỗi buồn mùa xuân                  

Dịch thơ:
Trăng lặn chân trời mờ mịt xa
Nghiêng nghiêng cành lá bóng lồng hoa
Bóng đêm tan nhẹ, vầng dương mọc
Mày liễu đượm sầu xuân gửi qua
(Nguyễn Hữu Thăng dịch)
------------------------

 有所嘲
珠帘夜夜护妆台
密思幽情禁不开
无奈清风明月里
梦魂偷得外边来

HỮU SỞ TRÀO
Châu liêm dạ dạ hộ trang đài
Mật tứ u tình cấm bất khai
Vô nại thanh phong minh nguyệt lý
Mộng hồn du đắc ngoại biên lai

Dịch nghĩa:
KHÁ NỰC CƯỜI
Rèm ngọc châu đêm đêm che đài trang điểm
Nỗi niềm thầm kín không được nói ra
Không làm sao đến được nơi gió mát trăng trong
Hồn mộng vẫn lén lút trốn ra ngoài được.

Dịch thơ:
Đêm đêm rèm ngọc chắn đài trang
Sâu kín nỗi niềm, dạ trĩu mang
Gió mát trăng trong đành cách trở
Mộng hồn lẻn trốn dễ ai can.
                   (Nguyễn Hữu Thăng dịch)

1 Ý kiến

DIÊN MINH
21:23 05/03/2012

TG Nguyễn Hữu Thăng chọn chùm thơ Thái Thuận để dịch, nhưng khéo ở chỗ nói toàn về mỹ nữ, đúng là một món quà sâu sắc, ý nhị dành cho tất cả PN nhân ngày 8/3.Thay mặt PN Đôn Thư và PNVN, DM xin trân trọng cảm ơn!

Ý kiến của bạn

"MỖI ĐỘC GIẢ CŨNG CÓ THỂ LÀ MỘT TÁC GIẢ"
Ý kiến, bài viết giao lưu xin được viết bằng tiếng Việt có dấu. Đề nghị ghi rõ bút danh hoặc tên thật và địa chỉ để thuận tiện cho việc trao đổi.
- Mã chèn ảnh: [img]link ảnh[/img]
- Mã chèn fim từ youtube: [youtube]link video[/youtube]
Trân trọng cám ơn quý vị và các bạn đã đóng góp ý kiến và giao lưu với ĐTQM.

NHẬN XÉT GẦN ĐÂY

Google+